In september en oktober heb ik als leefstijlcoach mijn ‘oude’ groepen gezien tijdens geplande
terugkombijeenkomsten in het GLI programma. De GLI staat voor Gecombineerde Leefstijl
Interventie, wat eigenlijk wil zeggen dat dit programma breder wordt getrokken dan bewegen en diëten. Een van de hoekstenen van en tevens de rode draad door dit programma is verandering, in het geval van de GLI gaat dit met name om gedrag en gewoontes.
Tijdens die terugkombijeenkomsten was het als leefstijlcoach mooi om te zien en te horen hoeveel er de laatste maanden bij de mensen veranderd was, zonder dat dit bewust veel energie heeft gekost. Deze deelnemers zaten tussen de 9 en de 15 maanden in het traject. Over die veranderingen schrijf ik deze blog, omdat dit voor iedereen wel op een manier relevant of herkenbaar zal of kan zijn.
Die veranderingen waar de deelnemers over spraken waren bijna allemaal veranderingen op het gebied van gewoontes, gedrag of een combinatie van beiden. ‘Oud’ gedrag zorgde voor ‘oude’ gewoontes. Door een half jaar intensief, bewust om te gaan met deze patronen zijn er een aantal stappen doorlopen die essentieel zijn voor verandering. Uiteindelijk gaat het in veel gevallen toch om verandering om bepaalde doelen te bereiken zoals bijvoorbeeld afvallen. Deze stappen van verandering kunnen als volgt weergegeven worden in een model:
Er zijn meerdere manieren om de gedragsverandering uit te leggen, maar in een notendop komt het op hetzelfde neer. Om iets te veranderen moet je allereerst openstaan voor verandering, dit kan motivatie vanuit jezelf zijn, maar ook uit je omgeving. Vervolgens komt de overweging: wat zijn de voor- en nadelen? Ben ik er klaar voor? Heb ik de tijd en de aandacht op dit moment om hieraan te werken? Dit gebeurt bij veel mensen alleen, maar dit kan bijvoorbeeld ook al met behulp van een professional gedaan worden middels een intake of een vragengesprek. Na de overweging wordt een keuze gemaakt: er wel of niet voor gaan, oftewel de beslissing. De beslissing is eigenlijk een keuze gemaakt op basis van de overwegingen uit de vorige stap. Zoals de blauwe pijl aangeeft kan hier gekozen worden om ergens mee aan de slag te gaan, maar ook om iets niet te doen of te parkeren voor later als de situatie het bijvoorbeeld niet toelaat.
De echte stappen van verandering beginnen daarna, voor veel mensen is dat ook de moeilijkste fase. De tijd van doen en volhouden. Dat begint met bewust nadenken over de dingen die je doet, vervolgens bewust aan de slag te gaan met de nieuwe dingen wat de nieuwe gewoontes moeten gaan worden. Door verloop van de tijd zal er steeds minder bewust energie nodig zijn om met de veranderingen om te gaan, dat is het begin van gedragsverandering waarbij het langzaam aan veranderd in onbewust gedrag. Dat wil zeggen dat het lichaam zich heeft leren aan te passen aan de verandering, met als mooie gevolg dat oude gewoontes er als het ware uitslijten en plaats wordt gemaakt voor nieuwe gewoontes.
In veel gevallen moeten mensen rekening houden met grofweg 6 maanden de tijd om dit proces te ervaren. Na 3 maanden treden er vaak al veranderingen op, maar dan kost het nog bewust energie. Tussen de 3 en 9 maanden is het mooi om te zien dat veranderingen langzamerhand minder en minder bewust energie kosten, zoals de mensen zo mooi aangaven tijdens die terugkombijeenkomsten waarover ik begon.
Tot dusver dit verhaal over de kracht van tijd, energie, doorzettingsvermogen en motivatie, een mooi onderwerp wat een stuk verder gaat dan de fysiotherapie, leefstijlcoaching of gezondheidszorg in algemene zin.
Roland